2010/12/08

Компьтераа хэрхэн хурдан асаадаг болох вэ?

Тэгэхээр энэ зөвлөмж маань таны алтан цагаас багагүй хороодог компьютер асахдаа удаан байх, хааяа энэ нь таны уурыг барж, өөр хийх ёстой зүйлийн цагаас тань хумслах аюулаас цөөхөн бас хялбархан алхамаар аврах зөвлөмж юм.
1.”Start” гэж нэрлэгдэх дэлгэцийн зүүн доор байрлах ногоон товчийг дар.
2. "Run” гэсэн товчийг дарснаар хайрцаг гарч ирэх болно.
3.Одоо хайрцган дээр "msconfig" гэж бичээд enter товчийг дар
4. "System configuration utility" гэсэн цонх гарч ирэхэд, цонхны дээд хэсэгт байрлах tab-уудыг олж харах болно.
5. "Startup." гэж бичигдсэн tab дээр дарахад зөвөөр тэмдэглэгдсэн олон нэр бүхий хайрцаг гарч ирнэ.
Хайрцган дээрх нэрсэд анхаарлаа хандуулах юм бол төдийлөн бид хэрэглэдэггүй software жишээлбэл Messenger болон LimeWire гэх мэтийг харах болно. Яагаад бид эдгээр software-г хэрэглэглэхгүй атлаа гаргах шаардлагатай гэж... Тэгэхээр тэдгээрйиг яах вэ? Доор бичсэн алхмуудыг л хийхэд хангалттай.
1. Хэрэглэх шаардлага төдийлөн байдаггүй sofware-ийн зөв тэмдгийг хүчингүй болгоно тэгэхдээ system хайрцган дээрх зөв биш эсэхийг сайтар шалгаарай!
2. Зөв тэмдгийг хүчингүй болгосны дараа "Close" товчны дараахь "apply "товчийг дарахад "You must restart your computer." гэсэн хайрцгийг харах болно хэрэв та компьютераа дахин асаах боломжтой байгаа бол "restart" товчийг дарж, таньд ямар нэгэн дуусгах ажил байгаа бол "Exit without restart" товчийг даран ажлаа дууссаны дараа restart хийж болно. Өөрчлөлт system дахин ассаны дараа хийгдсэн байх болно.

http://share4all.miniih.com/index.php//home/post/275

Компьютерээ вирусээс хэрхэн хамгаалах талаар


Компьютерийн вирусээс хэрхэн хамгаалах талаар мэдээлэл хүргэе. Хамгийн сонирхолтой нь хүмүүс ихэнхдээ өөрсдөө вирусийг орж ирэх нөхцөлийг бүрдүүлчихсэн байдаг. Үүнийг бүгдээрээ алга болгоё. Эхний ээлжинд мэдээж та антивирус суулгах хэрэгтэй. Судалгаагаар хамгийн сайн антивирусийг Kaspersky гэдэг ч ихэнх хүмүүс худалдан авах боломжгүй байдаг болохоор хулгайн хувилбарыг ашигладаг. Хулгайн хувилбар нь багахан хугацаанд ашиглаад л хаагдчихдаг болохоор хүмүүс хаагдсаныг нь анзааралгүй вируст баригдчихдаг. Та ажиллаж байгаа эсэхийг мэдье гэвэл баруун доод буланд K үсэг байгаа эсэхийг хараарай. Байвал өнгийг нь шалга. Хэрвээ цагаан, саарал болсон байвал ажиллахгүй байгаа гэсэн үг юм. Ихэнх антивирусүүд ажиллахгүй байгаа үедээ цагаан өнгөтэй дүрс зураг үзүүлдэг юм. Зарим нь улаанаар Х гэсэн ч байх нь бий.

Харин та дээрх антивирусийг авах боломжгүй байгаа бол үнэгүй хэрэглэж болох антивирусуудийг хэрэглэх нь зүйтэй. Учир нь тэдгээр нь байнга шинэчлэгдэж байдаг учраас огт ажиллахгүй байгаагаас хавьгүй дээр байдаг юм. Гэвч хангалттай хамгаалалт болж чадахгүй. Гэсэн хэдий ч та өөрөө вирусийг орж ирэх замыг нээгээгүй л бол үнэгүй антивирусүүд таныг хамгаалаад байж дөнгөнө. За нэгэнт антивирустэй боллоо гээд тайвширч болохгүй. Өдөр тутам шинэ вирусууд мянга мянгаараа бүтээгдэж байдаг болохоор антивирусүүдийг ч гэсэн өдөр тутам шинэчлэх хэрэгтэй байдаг. Ихэнх антивирусүүд интернэт холбоотой үед автоматаар шинэчлэгддэг юм. Интернэт байхгүй бол та антивирустээ найдах хэрэггүй. Тэгэхээр та үнэхээр хамгаалагдахыг хүсч байвал танд байнгын интернэт хэрэгтэй. Харин үнэхээр боломжгүй бол долоо хоногтоо нэг удаад тухайн программын шинэчлэлийг интернэтээс татаж аваад суулгаж байгаарай.

Одоо вирусээс яаж хамгаалах аргыг зааж өгье.
1. Гадны флаш дискийг залгах, CD уншуулах зэрэг гадны зүйлийг залгах үедээ автоматаар уншуулахгүй байх хэрэгтэй. Жишээлбэл флаш хийхэд танд сонголт бүхий цонх нээгддэг шүү дээ. Эсвэл өөр зүйлс нээгдэж таны ямар нэг юман дээр даруулах гэдэг. Тэгэхээр та түүнийг нь шууд хаагаад хөтчөө ашиглаад флаш дискийг харах хэрэгтэй. Флаш диск вирустэй, та антивирусгүй бол та шууд л вирустэх тул та антивирусгүй бол огт флаш гэх мэт зүйлсийг залгаж болохгүй.
2. Интернэтээр хэсч байх үедээ та элдэв зүйлийг хэзээ ч бүү суулга. Элдэв янзын зар сурталчилгаа гэх зэргийг суулгаж болохгүй. Ихэнх тохиолдолд таныг хуурч суулгуулах гэсэн вирусүүд байдаг юм. Тэдгээр нь үүнийг суулгавал танд ашигтай, тустай, та мөнгө олж болно гэх зэргээр бичсэн байдаг.
3. Бидний өдөр тутам хэрэглэдэг Yahoo messenger нь вирусний уурхай юм. Түүнээс хамгаалахыг хүсвэл та найз нөхдөөсөө ирж байгаа олон төрлийн холбоосууд дээр дарах хэрэггүй. Та анзаарсан бол хэзээ ч ангилиар ярьж байгаагүй найзууд чинь миний нүцгэн зургийг үзээрэй энэ тэр гэсэн англи үгийг дарах холбоосын хамт явуулж байсан байх. Тэр бол вирусийн хийж байгаа ажил бөгөөд найзад чинь огт хамаагүй. Зүгээр л түүнд суусан вирус ажлаа хийж байгаа юм.
4. Дараагийн зүйл бол захиа. Захианд вирус хамтад нь ихээхэн илгээдэг бөгөөд түүнийг нээхэд л та вирустэнэ. Танд танихгүй хүнээс танихгүй захиа ирсэн байвал нээх хэрэггүй. Ихэнхдээ ангуучид маань та тэдэн сая доллар хожлоо, та энэ уралдаанд түрүүллээ гэсэн захиа ирүүлдэг. Та ямар нэг уралдаанд оролцоогүй л юм бол юу гэж түрүүлж, мөнгө төгрөг авах билээ.
5. Элдэв зүйлийг хэзээ ч бүү суулга! Хүмүүс элдэв зүйлийн программ хаанаас ч юм олоод суулгачихсан байдаг. Мэдээж танд хэрэгтэй таны ажилд нэмэртэй программаа та өөрөө олоод мэдээд суулгаж байвал айх аюулгүй. Харин интернэтээс олсон, юуг нь мэдэхгүй элдэв программ. Саяхан би нэг найзынхаа компьютерийг засахад 20 шахуу төрлийн юу нь мэдэгдэхгүй программ байв. Түүний ихэнх нь интернэт сурталчилгаа үзүүлэгч вирусүүд байсан бөгөөд түүний антивирусийг тэдгээр нь эвдсэн байсан юм.
6. Порно!!! Порно болон эротик, хулгайн программ хангамжийн буюу хакеруудын сайтаар зочилж огт болохгүй! Энэ бол миний танд хэлэх хамгийн том анхааруулга. Хүмүүс мэдээж ихэнх нь ийм сайтуудаар тэнэх дуртай байдаг. Гэхдээ эдгээр сайтууд нь антивирустэй байсан ч гэсэн хялбархан танд үүрлэж антивирусийг чинь ажиллагаагүй болгодог. 7. Хэд хэдэн антивирус суулгаж болохгүй. Зарим хүмүүс би гурван анти­вирустэй яах ч үгүй гэж ярьж явдаг. Үнэндээ бол нэг антивирус нь нөгөөгөө ажиллагаагүй болгочихдог юм. Жишээлбэл, зөвхөн вирусээс хамгаалдаг программ дээр Spyware –с хамгаалдаг программ нэмж суулгаж болно. Гэхдээ л ихэнх тохиолдолд ингэх шаардлага байхгүй. Сүүлийн үеийн программууд эдгээрийг бүгдийг нь багтаачихсан байдаг юм.

Дээрх сануулгуудыг та хүлээж аваагүй бол та мянга антивирустэй байгаад ч хэрэггүй. Учир нь та өөрөө вирус гэдэг зүйлийг орж ирэх бололцоог нь хангаж өгч байгаа тул таны буруутай үйл ажиллагааны дүнд таны антивирус ажиллахгүй болон та вируст баригдана. Харин нэгэнт вирустсэн бол ихэнхдээ та өөрөө устгах боломжгүй! Мэргэжлийн хүнд хандахыг зөвлөж байна. Энэ талаар мэдлэг муугаас компьютер дээрээ байсан олон хэрэгтэй мэдээлэл, ажлаа устгах уршигтай.
http://share4all.miniih.com/index.php//home/post/226

Компьютерын хөгжлийн үе шатууд


Компьютерын хөгжлийн үе шатууд
Компьютерын хөгжлийн үе шат (computer generation) гэдэг нь тооцоолох электрон техникийн хөгжлийн түүхийг илтгэдэг ойлголт юм. Өнөөгийн байдлаар компьютерын хөгжлийн 4 үе шат өнгөрөөд байна. Үе солигдох болгонд компьютерын овор хэмжээ багасч, харин хүчин чадал нь нэмэгдэж байгаа.
I үе (1946-1958) – электрон ламп
Энэ үеийн компьютерууд нүсэр том хэмжээтэй, удаан, бас өндөр өртөгтэй байв. Тэдгээрийн гол төлөөлөгч нь 1946 онд Преспер Экерт (Presper Eckert), Жон Мохли (John Mauchly) нарын угсарсан ENIAC (Electronic Numerical Integrator And Computer) хэмээх анхны электрон тооцоолох төхөөрөмж юм. Энэ нь 10-тын тооллын системд ажилладаг компьютер байв. Түүний цахилгаан хэлхээнд электрон ламп (vacuum tube) хэмээх элементийг ашигласан байжээ. Энэ нь агаарыг нь соруулж, вакуумжуулсан шилэн хорго бөгөөд дотроо электродууд агуулна. Электродууд эсрэгээр цэнэглэгдсэн тохиолдолд энд электроны урсгал үүснэ. Энэ урсгалыг удирдан гүйдэл хүчдэлийн өсгөгч (amplifier) эсвэл логик түлхүүрийн (switch) горимд ажиллаж болдог байна. Ө.х. сул цахилгаан дохиог хүлээн аваад өсгөж гаргах, цахилгаан дохионы урсгалыг агшин зуур хаах/нээх боломжтой юм. ENIAC компьютер ойролцоогоор 18 мянган электрон ламп агуулсан байжээ. Тухайн үеийн электрон ламп хүний эрхий хуруун чинээ хэмжээтэй байсан тул ENIAC овор хэмжээ маш том хэмжээтэй болсноос гадна маш их цахилгаан хэрэглэж, маш их халдаг байв. Тиймээс аварга том компьютерыг хөргөхийн тулд мөн аварга том хөргүүрүүдийг ашигладаг байжээ.
ENIAC-ийн дараагаар EDVAC (Electronic Discrete Variable Automatic Computer) , UNIVAC (UNIVersal Automatic Computer) г.м. электрон ламп бүхий компьютерууд бүтээгдсэн билээ. Харин ENIAC-аас ялгаатай нь эдгээр компьютерууд Фон Нейманы зарчмуудыг хэрэгжүүлсэн байлаа (2-тын тоололд ажилладаг, програмаа өөртөө хадгалдаг г.м.). Энэ үеийн компьютеруудын мэдээлэл боловсруулах хурд ойролцоогоор 10-20 khz.
II үе (1959-1964) – транзистор
Энэ үеийн компьютеруудэд транзистор хэмээх хагас дамжуулагч элемент ашиглагдсан байв. Транзистор нь мөн л цахилгаан гүйдлийг өсгөж юм уу логик түлхүүр мэтээр ажилладаг байна. Гэхдээ электрон лампыг бодвол илүү хурдан, илүү найдвартай, овор хэмжээ багатай бас үйлдвэрлэлийн өртөг хямд байв. Нэг транзистор ойролцоогоор 40 электрон лампыг орлох ажээ.
Транзисторыг цахиур г.м. хатуу материалаар хийдэг. Цахиур бол газрын гадаргын ¼-ийг бүрдүүлдэг, маш элбэг байдаг элемент юм. Тиймээс транзисторыг үйлдвэрлэх зардал маш хямд ажээ. Транзистор нь электрон лампыг бодвол цахилгааныг илүү хурдан бас сайн дамжуулдаг байна. Транзистор нь овор хэмжээгээр ч гэсэн электрон лампаас хамаагүй жижиг бөгөөд түүнтэй харьцуулахад бараг л халдаггүй гэж хэлж болно.
Ийнхүү компьютерын техникийн үйлдвэрлэлд транзистор нэвтэрснээр тооцоолох электрон техникийн хөгжлийн шинэ үе тавигджээ.
III үе (1965-1970) – интеграл схем
Транзистор хэрэглэх болсон нь компьютерын техникийн хөгжилд гарсан том дэвшил байв. Аль болох олон транзистор агуулсан бол компьютерын хурд хүч нь төдий чинээ нэмэгдэж байв. Гэхдээ бас өөрийн гэсэн бэрхшээлийг бий болгосон.
Транзисторын тоо олшрох тусам цахилгаан хэлхээний бүтэц улам нарийн, төвөгтэй болж байв. Учир нь маш олон тооны тусдаа транзисторуудыг өөр хооронд нь болон бусад электрон эд ангиудтай холбож гагнан хэлхээнд байрлуулах хэрэгтэй болно. Энэ нь зардал ихтэй, бас схем алдаатай хийгдэх эрсдлийг нэмэгдүүлж байв.
Интеграл схем (Integrated Circuit - IC) буюу микросхем хэрэглэх болсноор дээрх бэрхшээлийг даван туулсан төдийгүй компьютерын техникийн хөгжлийн шинэ үеийг эхлүүлсэн гэж үздэг байна.
ИС гэдэг нь өөр дээрээ асар олон тооны бичил транзисторыг агуулсан, маш бага хэмжээтэй (хэдэн см2) цахиурын ялтас юм. Заримдаа микросхем, заримдаа хагас дамжуулагч чип гэж нэрлэнэ. Технологийн хувьд, олон тооны бичил транзистор болон бусад электрон эд ангиудыг урьдчилан тодорхойлсон схемийн (загварын) дагуу цахиурын ялтас дээр “хэвлэх” ө.х. “ургуулах” замаар ИС-ийг гаргаж авдаг байна.
Ингэж маш бага орон зайд асар олон логик элементийг цуглуулж чадсанаар нэг элементээс нөгөө рүү цахилгаан дохио дамжихад зарцуулах хугацаа эрс багасна. Үр дүнд нь мэдээж компьютерын тооцоо хийх хурд ихэсч, нэг секундэд гүйцэтгэх үйлдлийн тоо нэмэгдэнэ. Мөн шаардагдах тэжээлийн хэмжээ багасч, энергийн алдагдал багасч, зардал буурсан байна.
Компьютерын овор хэмжээ эрс багасч жижиг шүүгээний эрэмбэтэй болсон байна.
Орчин үеийн компьютер нэг биш харин түүнээс олон ИС-үүдийг агуулдаг. Эдгээр ИС-үүд нь хамтдаа эх хавтан (motherboard) дээр байрлаж байдаг.
ИС анх компьютерын техникт ашиглагдаж эхэлнээс хойш өнөөдрийг хүртэлх болон цаашдын түүний хөгжлийн төлвийг Мурын хууль үзүүлдэг.
IV үе (1971-одоо) – микропроцессор
Компьютерын хөгжлийн 4 дэхь үе бол микропроцессорын эрин үе юм.
Микропроцессор бол процессорын үүрэг гүйцэтгэдэг интеграл схем юм.
1970-аад оны эхээр Intel компанийн ажилтан Эдвард Хофф (Edward Hoff) харандааны балруулын чинээ хэмжээтэй, тооцон бодох болон логик үйлдэл хийж чадах схем агуулсан Intel-4004 хэмээх чип бүтээсэн нь анхны микропроцессор хэмээн өнөөдөр тооцогддог байна. Энэ нь 2300 транзистор агуулсан, секундэд ойролцоогоор 108 мянган үйлдэл хийдэг процессор байсан байна. Intel-4004 микропроцессорын дараагаар Intel-8008 микропроцессор бүтээгдсэн байна. Эдгээр микропроцессорууд компьютерт биш харин тооны машинд ашиглагдсан байжээ.
1974 онд Intel-8080 микропроцессор бүтээгдсэн байна. Түүний чипэнд 4500 транзистор агуулагдсан байв.
Энэ үеэс микропроцессорыг компьютерын үндсэн компонент болгон ашиглах эхлэл тавигдсан гэж үздэг байна. Микропроцессор бүхий компьютерыг микрокомпьютер хэмээн нэрлэх болсон байна. Мөнхүү 1974 онд Эдвард Робертс хэмээх инженер Altair-8800 хэмээх микрокомпьютерыг угсарсан байна. Энэ компьютер худалдаанд гармагцаа маш их эрэлттэй болж чаджээ. Уг компьютерт Intel-8080 микропроцессорыг ашигласан байна.
Овор хэмжээ багатай микрокомпьютерууд бий болсон нь хувь хүмүүс өөртөө зориулж тэдгээрийг худалдаж авах боломжийг бүрдүүлж, харгалзах зах зээлийг бас нээж өгчээ.
1976 онд Стив Возняк (Steve Wozniak), Стив Джобс (Steve Jobs) нар Apple компанийг үүсгэн байгуулж, Apple-I микрокомпьютерыг угсарсан байна. 1977 онд Apple-II микрокомпьютер худалдаанд гарсан байна.
1981 онд IBM компани, тухайн үед Intel-ээс гаргаад байсан Intel-8088 микропроцессор бүхий IBM PC хэмээх микрокомпьютерыг худалдаанд гаргаснаар хэн бүхний мэдэх персонал компьютерын эрин үе эхэлжээ.

Компьютер гэж юу вэ?

Компьютер гэдэг нь нэг буюу хэд хэдэн төв процессор өгөдсөн заавар буюу программын дагуу өөрийн системийн төхөөрөмжүүдтэй мэдээлэл дамжуулах шугамуудаар харилцаж, мэдээллийг солилцох ба боловсруулан, тэдгээрийн үйл ажиллагааг удирдах цогц байгууламж юм.
Компьютер нь маш олон дүрс, хэлбэрээр байдаг. Орчин үеийн компьютертэй төстэй төхөөрөмжүүд нь 20-р зууны дунд үед (1940 - 1941 оны үе) гарсан боловч компьютер гэдэг ухагдахуун ба компьютертэй төстэй машинууд урьд нь байсан. Анхны цахилгаан компьютерууд нь бүтэн өрөөг дүүргэхээр хэмжээтэй байсан ба энэ нь хэдэн зуун персонал компьютерын иддэг хүчээр ажилладаг байжээ. Орчин үеийн компьютерууд нь өмнөх үеийнхтэй харьцуулахад маш жижиг төхөөрөмжүүдтэй ба үүнээс сая, тэрбум дахин илүү хүчин чадалтай. Өнөө үед бол энгийн компьютерууд нь бугуйн цаганд таарахаар жижиг хэмжээтэй байж болох бөгөөд цагны зайгаас хүчээ авах боломжтой болсон.
Персонал компьютерууд нь мэдээллийн эрин үеийн бэлгэ тэмдэг болсон ба ихэнх хүмүүсийн "компьютер" гэхээр санаанд ордог зүйл болсон. Харин өнөө үед хамгийн өргөн тархсан компьютерын төрөл нь тусгай зориулалтын компьютерууд юм. Эдгээр нь бусад төхөөрөмжийг удирддаг маш жижиг төхөөрөмжүүд юм. Жишээ нь, тусгай зориулалтын компьютерууд нь үйлдвэрийн машинууд, дижитал аппаратууд, хүүхдийн тоглоомуудад байдаг.
Компьютеруудын программууд гэдэг нэртэй заавруудыг хадгалах ба үйлдэж чадах явдал нь тэдгээрийг маш олон чадвартай болгодог ба тооны машинуудаас ялгадаг. Чурч-Турингын онол нь энэ чадварыг тодорхойлсон математикийн баримт юм:
"Бага ч хамаагүй хүчин чадалтай ямар нэг компьютер бол өөр ямар ч компьютертай ижил үүрэг даалаврыг биелүүлж чадна."
Энэ нь, персонал дижитал туслагчаас авахуулаад суперкомпьютер хүртэлх хүчин чадал ба багтаамжтай компьютерууд бол нэгэн адил үүрэг даалгаврыг хэрэгцээт багтаамж, цаг хугацаатайгаар биелүүлж чадна гэсэн үг юм.

Дэлхий нийтийн вэб WWW

Äýëõèé íèéòèéí âýá WWW
Äýëõèé íèéòèéí âýá WWW èíòåðíåòèéí íýãýí õýñýã áºãººä äýëõèé äàÿàð òàðõñàí êîìïüþòåð¿¿ä äýõ àñàð èõ õýìæýýíèé ìýäýýëëèéí öóãëóóëãà þì.  Äýëõèé íèéòèéí âýáèéã Web, WWW, W3 ãýæ òýìäýãëýíý.
Âýáèéí áàðèìò áè÷ãèéã Âýá õóóäàñ ãýæ íýðëýõ áà ò¿¿íä áè÷èã, çóðàã, äóó àâèà, ä¿ðñ áè÷ëýã áàéæ áîëíî.
Çàðèì âýá îëîí àøèãëàãäàõ òóë ò¿¿íä õîëáîãäîõ òºâºãòýé, ìýäýýëýë àâàõàä õóãàöàà èõ àëäàæ áîëçîøã¿é. Ýíý òîõèîëäîëä ò¿ð àçíààä äàõèí õîëáîãäîõ ãýæ îðîëäîîä ¿çýõ õýðýãòýé.
Âýá òºâ ãýäýã íü êîëëåæ, èõ äýýä ñóðãóóëü, òºð çàñãèéí áàéãóóëëàãà, õóâü õ¿ì¿¿ñèéí ç¿ãýýñ ýðõëýí òîëèëóóëæ áóé Âýá õóóäàñíû öóãëóóëãà þì.
Âýá õóóäàñ á¿ð èæèë çàãâàðûí õàÿãòàé áàéíà. ¯¿íèéã òîâ÷îîð URL ãýæ òýìäýãëýíý. URL õàÿãèéã ìýäýæ áàéãàà òîõèîëäîëä ÿìàð÷ âýá õóóäñûã äýëãýöíýý õÿëáàðõàí ãàðãàæ áîëíî.
Á¿õ âýá õóóäàñíû áàéðëóóëàã÷ áóþó URL íü õîëáîîñ áè÷èã äàìæóóëàõ ïðîòîêîë (HyperText Transfer Protocol) ãýñýí ¿ãèéí òîâ÷ëîë áîëîõ http-ýýð ýõýëäýã.
Âýá õóóäàñ íü õîëáîîñ áè÷ãýýñ á¿ðäýõ áºãººä ò¿¿íä òîäðóóëàí ÿëãàñàí áè÷èãëýë áàéäàã. ¯¿íèé ñîíãîí Âýá õóóäàñíóóäûí õîîðîíä õÿëáàðõàí øèëæèæ áîëíî. Òîäðóóëàí ÿëãàñàí áè÷ãèéã ñîíãîæ, òóõàéí êîìïüþòåðò áàéãàà ººð õóóäàñ áóþó ýñâýë ººð áàéãóóëëàãà, ººð óëñ îðíû êîìïüþòåðò áàéãàà Âýá õóóäñûã õàðæ áîëíî.
Web browser áîë âýáýä õàíäàí ìýäýýëëèéã íü äýëãýöíýý õàðóóëàõ ïðîãðàì þì.
Íýðò çóó÷ - Netscape Navigator áîë ºíººãèéí õàìãèéí íýðò çóó÷ þì. ̺í Microsoft Internet Explorer, NCSA  Mosiac çýðýã çóó÷èéã îëîí õ¿í àøèãëàäàã.
Òàíàé âýáýä àéë÷ëàõ çî÷èíã ìýíä÷èëýí óãòàõ ìýäýýëëèéã Ýõ õóóäàñ (Home page) ãýíý. Âýá çóó÷èéã àæèëëóóëàõ á¿ð ýõ õóóäàñ äýëãýöíýý ãàðíà. Âýáèéí àëü õýñãèéã ýõ õóóäàñ áîëãîæ áîëíî. Ãýõäýý ò¿¿íèé õàìãèéí îíîâ÷òîé ãàðààíû öýã áàéõààð ñîíãîõ íü ÷óõàë.
Íîìûí õàâ÷óóëãà – òàíû òîãòìîë ¿çäýã âýá õóóäàñíû õàÿã íîìûí õàâ÷óóëãàä õàäãàëàãäàæ ¿ëäýíý. Íîìûí õàâ÷óóëãà íü îëîíòàà õýðýãëýõ âýá õóóäàñíû õàÿãèéã çààâàë öýýæëýõ, ò¿¿íèéã äàâòàí áè÷èõ àæëààñ ÷ºëººëíº. Õàâ÷óóëãûã õàëóóí õóóäàñ (Hotlist) Çî÷ëîõ õóóäàñ (Favorites) ãýõ çýðãýýð áàñ íýðëýíý.
Ò¿¿õ – âýá çóó÷èä õîëáîãäñîíîîñ õîéø òàíû çî÷èëñîí á¿õ âýáèéí õàÿã áàéíãà òýìäýãëýãäýõ áºãººä ò¿¿íèéã ò¿¿õ õýìýýí íýðëýíý. ¯¿íèé òóñëàìæòàéãààð òà ºìíº ¿çýæ áàéñàí õóóäñàà àãøèí çóóð äýëãýöíýý äàõèí ãàðãàæ áîëíî
Ä¿ðñ çóðàã õààõ – Äýëãýöýíä ä¿ðñ çóðàã ãàðãàõàä íèëýýä õóãàöàà øààðäàãäàõ òóë àæèëëàãààã øóóðõàéëàõ ¿¿äíýýñ òýäãýýðèéã õààæ,äýëãýöíýý ãàðãàõã¿é áàéæ áîëíî. Èíãýõýä ä¿ðñ çóðãèéí îðîíä ò¿¿íèéã òºëººëºõ òýìäýãë¿¿ð äýëãýöýíä ãàðíà.
Âýá õóóäñàíä áè÷èã, çóðàã, äóó, àâèà, õºäºë㺺íèé ä¿ðñ, âèäåî áè÷ëýã áàéæ áîëíî.
Âýáèéí çàðèì ôàéëòàé àæèëëàõàä Âýá çóó÷ààñ ãàäíà çàëãàã÷ (plug-ins) òóñëàã÷ helpers ãýãäýõ çîðèóëàëòûí ïðîãðàì øààðäëàãàòàé áîëäîã. Ýäãýýð ïðîãðàìààð çóó÷èéí ã¿éöýòãýõã¿é çàðèì ¿éëäëèéã õèéæ áîëíî. Èéì òºðëèéí îëîí ïðîãðàìûã Èíòåðíåòýýñ ¿íýã¿é àâ÷ áîëíî.
Áè÷èã – Âýáýýñ ñîíèí ñýòã¿¿ë, òîãëîîì, àëäàð ñóóòíû õýëñýí ¿ã, çóðàãòûí íýâòð¿¿ëãèéí òîéìûã óíøèæ áîëíî. Áè÷ãýí ìýäýýëýë õóðäàí äàìæèõ òóë ò¿¿íèé äýëãýöíýý äóóäàõ, òàòàí àâàõàä óäààí õ¿ëýýõã¿é.
Çóðàã – Âýá õóóäàñíààñ öîìãèéí õàâòàñíû ÷èìýãëýë, íýðò çóðàà÷äûí òóóðèâàë, ñîíãîäîã óðàí á¿òýýë çýðãèéã ¿çýæ áîëíî
Äóó àâèà – Âýá õóóäàñíààñ òåëåâèç êèíîíû äóó õºãæèì, ÿíç á¿ðèéí àâèà, ò¿¿õò õ¿ì¿¿ñèéí äóó õîîëîé çýðãèéã ñîíñîæ áîëíî.
Ä¿ðñ áè÷ëýã – Âýá õóóäàñíààñ êèíî ýâë¿¿ëýã, õ¿¿õýëäýéí êèíî, íýðò õ¿ì¿¿ñèéí ÿðèëöëàãà çýðýã õºäºë㺺íò ä¿ðñ âèäåî áè÷ëýãèéã ¿çýõ áîëîìæòîé.
Ãóðâàí õýìæýýñò îãòîðãóé – Âýá õóóäàñíààñ ãóðâàí õýìæýýñò îãòîðãóéä ä¿ðñýëñýí áèåò ä¿ðñèéã õàðæ áîëíî. Ãóðâàí õýìæýýñò ä¿ðñèéã VRML õýìýýõ áîäèò  çàãâàðûí õýë àøèãëàí á¿òýýäýã. Òà õóëãàíà, ãàðûí òóñëàìæòàé ãóðâàí õýìæýýñò åðòºíöººð àÿëæ æèíõýíý áîäèò ä¿ðñèéã òîéðîí ÿâæ áîëíî.
Æàâà õýë – Æàâà (Java) õýë íü Âýá õóóäñàíä õºäºë㺺íò ä¿ðñ áè÷èã ãàðãàõ, äóó õºãæèì òîãëóóëàõ çýðýã áóñàä îëîí áîëîìæèéã ºãºõ ïðîãðàì÷ëàëûí õýë þì.
Âýá äýõ õóäàëäàà – Òà øèðýýíýýñýý õîëäîëã¿éãýýð âýáýýð äàìæóóëàí òºðºë á¿ðèéí áàðàà ¿éë÷èëãýýã çàõèàëàõ áîëîëöîîòîé.
Õóäàëäààíû öýã – Á¿õ òºðëèéí áàðàà ¿éë÷èëãýýíèé òàíèëöóóëãà õóäàëäàí àâàõ áîëîëöîî îëãîõ õóäàëäààíû öýã¿¿ä âýáýä áèé. Îëîí ï¿¿ñ âýáýýð äàìæóóëàí á¿òýýãäýõ¿¿íýý ñóðòàë÷èëæ òýäãýýðèéã çàõèàëàí àâàõ áîëîìæ îëãîäîã. Âýá äàõü õóäàëäààíû ï¿¿ñèéí íýðèéí æàãñààëòûã õàÿãààð îëæ áîëíî.
Õàìãààëàëò – Çýýëèéí áàòàëãààò êàðòûí äóãààð, áàíêíû òýìäýãëýë çýðýã íóóö ìýäýýã Èíòåðíåòýýð äàìæóóëàõàä õàìãààëàëò ìàø ÷óõàë þì. Íóóö ìýäýýã âýáèéí õàìãààëàëòòàé òºâä äàìæóóëíà. Èéì òºâèéí õàÿã íü http –èéí îðîíä èõýâ÷ëýí https ãýæ ýõýëäýã.
Âýáýýñ õàéëò õèéõ.
Âýá-ýýñ ìýäýýëýë õàéõ òºëáºðã¿é ¿éë÷èëãýý îëíîîð áèé áîëæ áàéíà.
Èéì ¿éë÷èëãýýã ìºð÷èéí òóñëàìæòàéãààð õèéíý.
Õàéëòûí ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõ ìºð÷ íü âýá õóóäñûã õÿëáàðõàí îëîõîä øààðäëàãàòàé ëàâëàõ á¿ðä¿¿ëñýí áàéäàã. Çàðèì ìºð÷ âýá õóóäàñíû ¿ã á¿ðýýð õàéëò õèéäýã áàéõàä çºâõºí õóóäàñíû íýðýýð õàéíà. Äàðààõ âýá òºâººñ òºðºë á¿ðèéí ìºð÷èéí íýðèéí æàãñààëòûã îëæ áîëíî.
Íýð÷ ìºð÷ - âýáýýñ ìýäýýëýë õàéõàä ò¿ãýýìýë õýðýãëýãäýõ ãóðâàí ìºð÷ áèé. Ñîíèðõñîí ìýäýýëëýý îëîõäîî óðëàã, ñïîðò ãýõ ìýò óã ìýäýýëëèéí òºð뺺ð , ýñâýë òîäîðõîé íýã ¿ã áóþó ñýäâýýð õàéëò õèéæ áîëíî.


Öàõèì øóóäàí –E-mail
Äýëõèéí àëü ÷ îðíû õ¿ì¿¿ñòýé öàõèì øóóäàí ñîëèëöîæ áîëíî. Õàìòðàí àæèëëàãñàä íàéç íºõºä ãýð á¿ëèéíõýíäýý çàõèäàë èëãýýõ õàìãèéí øóóðõàé, õÿëáàð  ¿íý õÿìäòàé àðãà áîë öàõèì øóóäàí þì.
Öàõèì øóóäàíãèéí ïðîãðàì – Çàõèäàë çóðâàñ èëãýýõ, õ¿ëýýí àâàõ, çîõèöóóëàõ, àæèëëàãààã ã¿éöýòãýíý. Ò¿ãýýìýë õýðýãëýõ ïðîãðàìûí òîîíä Netscape Mail, Eudora îðäîã.
Öàõèì øóóäàíãèéí õàÿã – öàõèì øóóäàíãèéí õàÿãèéã ìýäýæ áàéâàë õààíàõûí õýíä ÷ çàõèäàë çóðâàñ èëãýýæ áîëíî. Öàõèì øóóäàíãèéí õàÿã íü Èíòåðíåò äýõ øóóäàíãèéí õàéðöàãíû áàéðëàëûã òîäîðõîéëíî.
Õàÿãèéí á¿ðäýë – öàõèì øóóäàíãèéí õàÿã íü õî¸ð õýñãýýñ á¿ðäýíý Òýäãýýðèéã @ àò òýìäýãýýð òóñãààðëàí õîîðîíä íü ÿìàð ÷ ñóë çàéã¿é áè÷íý. Õýðýãëýã÷èéí íýð – õóâü õ¿íèé á¿ðòãýëèéí íýð áºãººä ýíý íü æèíõýíý, îðëóóëñàí, íóóöàëñàí íýð áàéæ áîëíî.
Ýçýìøëèéí íýð – Õýðýãëýã÷èéí á¿ðòãýëèéí áàéðøëûã çààíà. Ýçýìøëèéí íýðèéí ÿíç á¿ðèéí õýñãèéã õîîðîíä íü öýãýýð òóñãààðëàíà.
Áàéãóóëëàãà áà óëñ îðîí - öàõèì øóóäàíãèéí õàÿãèéí ñ¿¿ë÷èéí õýäýí òýìäýãò íü ãîë òºëºâ òóõàéí õ¿íèé õàðúÿàëàë òóõàéëáàë, óëñ îðîí áàéãóóëëàãûí íýðèéã çààíà.
Com-õóäàëäàà
Edu-       áîëîâñðîë
Gov-òºð çàñàã
Mil-        áàòëàí õàìãààëàõ
Net-ñ¿ëæýý
Org-   àøãèéí áóñ áàéãóóëëàãà
Çàõèäàë áè÷èõ – ñàíàë áîäëîî ñîëèëöîõ ìýäýýëýë àâàõ çîðèëãîîð çàõèäàë èëãýýæ áîëíî.
Çàõèäëàà àëäààã¿é îéëãîìæòîé áè÷èõ íü ÷óõàë. Çàðèì õ¿ì¿¿ñ èðñýí ìýäýýëýë çàõèäëûã òýð á¿ð íÿãòëàí ¿çýõã¿é ó÷èð òàíû çàõèäëûí àëäààã çàëðóóëàí óíøèíà ãýæ íàéäàõ õýðýãã¿é.
Òºëáºð – Èíòåðíåòèéí ¿éë÷èëãýýíèé òºëáºð õèéñýí òîõèîëäîëä öàõèì øóóäàí èëãýýõ õ¿ëýýí àâàõ á¿ðäýý òºëáºð òºëºõ øààðäëàãàã¿é. Ò¿¿ãýýð ÷ áàðàõã¿é òà õè÷íýýí ÷ óðò çàõèäëûã õààøàà ÷ èëãýýñýí íýìýëò õºëñ òºëºõã¿é. Àëñ õîëûí çàéä óòñààð ÿðèõûí îðîíä öàõèì øóóäàíãààð áè÷èã èëãýýõ íü ìºí㺠õýìíýíý.
Áè÷èõ àðãà – Çóðâàñ çàõèäëûã îéëãîìæòîé, òîâ÷ òîäîðõîé, ä¿ðìèéí àëäààã¿é áè÷èõ õýðýãòýé. Òàíû çàõèäëûã õ¿ëýýí àâààä å㺺äºí áè÷ñýí ç¿éëèéã òàíü áóðóó îéëãîæ áîëçîøã¿éã àíõààðààðàé.
Çàõèäàë áè÷èõ çºâëºìæ
Ñýòãýëèéí õºäºë㺺í -  èíýýìñýãëýë áà ñýòãýëèéí õºäºë㺺íèéã èëýðõèéëýõ òóñãàé òýìäýãòèéã çàõèäàë çóðâàñòàà îðóóëàí áàÿæóóëæ áîëíî. Äooðõ òýìäýãòèéã òàë á¿ð òèéø íü ýðã¿¿ëæ õ¿íèé ñýòãýëèéí ÿíç á¿ðèéí òºëºâ áàéäëûã èëýðõèéëíý.
GESTURE             CHARACTERS
Cry                        :’-(
Frown                    :-(
Indifferent               :-I
Laugh                    :-D
Smile                     :-)
Surprise                 :-O
Wink                      ;-)           
Çàõèäàë áè÷èõäýý òîì æèæèã ¿ñãèéã ä¿ðìèéí äàãóó õýðýãëýõ íü ç¿éòýé. Çóðâàñûã òîì ¿ñãýýð áè÷äýãã¿é.